Macromonitor 2023

Aanleiding onderzoek

Sinds maart 2020 zijn gedurende twee jaar lang diverse maatregelen genomen in het middelbaar
beroepsonderwijs (mbo) en het hoger onderwijs (ho) om de verspreiding van COVID-19 tegen te gaan, en deze hebben een aanzienlijke invloed gehad op zowel het onderwijs zelf als de manier waarop het georganiseerd was. Er zijn perioden geweest waarin klaslokalen en collegezalen grotendeels leeg waren.

Hoewel het gebruik van afstandsonderwijs een oplossing bood om het onderwijs tijdens de coronapandemie zo goed mogelijk voort te zetten, is het onvermijdelijk dat de genomen maatregelen negatieve gevolgen hebben gehad voor studenten. Zo hebben ze te maken gehad met gevolgen voor hun studievoortgang, hun mentale welzijn en hun sociale ontwikkeling. Om studievertraging aan te pakken en het welzijn van studenten te bevorderen, is er een nationaal herstelprogramma gestart: het Nationaal Programma Onderwijs.

In het bestuursakkoord Nationaal Programma Onderwijs is vastgelegd hoe het programma voor mbo en ho wordt uitgevoerd. De maatregelen in dit akkoord zijn bedoeld om verdere studievertraging en leerachterstanden te voorkomen en om reeds opgelopen vertraging en achterstanden zo snel mogelijk in te halen.
De Macromonitor Nstionaal Programma Onderwijs mbo en ho heeft als doel de impact van de maatregelen ter bestrijding van COVID-19 op het onderwijs en de arbeidsmarkttoegang in kaart te brengen, en te onderzoeken of de ingezette NP Onderwijs -middelen bijdragen aan het beperken van deze impact.

Aan de hand van drie onderzoeksrapporten is de evolutie van de impact van deze maatregelen in de loop van de tijd gevolgd. Het huidige rapport betreft het derde en laatste rapport. De overkoepelende, centrale vraag in dit onderzoek luidt als volgt: In hoeverre en hoe snel kunnen studenten de komende periode weer hun ‘reguliere’ schoolloopbaan oppakken en deze zonder noemenswaardige schade vervolgen en de transitie naar de arbeidsmarkt maken, en welke bijdrage heeft het Nationaal Programma Onderwijs daaraan kunnen leveren?

Belangrijkste resultaten

De inzet van NP Onderwijs-gelden door onderwijsinstellingen wordt gemonitord in de Implementatiemonitor Nationaal Programma Onderwijs. In mei 2023 is een derde tussenmeting van deze monitor gepubliceerd (de Zwart et al., 2023). Op 1 januari 2023 was ongeveer 60% van de beschikbare NP Onderwijs-middelen voor de volledige bestrijding van de gevolgen van corona in onderwijsinstellingen (corona-enveloppe) al besteed. Het mbo had 84% besteed, het hbo 43% en het wo 57%. Voor de geplande uitgaven in 2021 en 2022 had het mbo 100% gerealiseerd, het hbo 70% en het wo 89%. Een kwart van de instellingen in de steekproef had de enveloppe volledig besteed, voornamelijk mbo-instellingen. 14% van de instellingen had meer dan driekwart besteed. Zoals in eerdere metingen ook bleek, is het meeste geld ingezet op de thema’s soepele in- en doorstroom en welzijn en sociale binding.