Internationalisering in het mbo

Op verzoek van OCW onderzocht ResearchNed in de eerste helft van 2023 de internationalisering in het bekostigde mbo. Daarbij werd ingegaan op hoe instellingen internationalisering borgen op strategisch niveau, hoe die ambities doorwerken naar de praktische gang van zaken in opleidingen en hoe ze de toegankelijkheid van internationaliseringsactiviteiten voor alle studenten (inclusieve aanpak) borgen en stimuleren. Hierbij zijn drempels/knelpunten en verbeterpunten voor toegankelijkheid en borging in kaart gebracht.

Opzet onderzoek

Als eerste onderdeel van de deskresearch is een literatuurstudie uitgevoerd op bestaande onderzoeksrapporten, kamerbrieven en beleidsdocumenten. Vervolgens zijn de beleidsplannen van alle mbo-instellingen (jaar- en bestuursplannen en -verslagen, instellingsplannen, meerjarenplannen, kwaliteitsplannen, operationeel plan, websites etc.) geanalyseerd via een documentenanalyse. In de volgende fase zijn verdiepende gesprekken gevoerd bij twaalf mbo-instellingen, op zowel centraal- als opleidingsniveau.
De resultaten zijn opgeleverd in zowel een rapportage als een factsheet.

Belangrijke conclusies

• 8% van de mbo-studenten gaat naar het buitenland (veelal voor stage)
• deelname zit vooral in bepaalde sectoren en met name op niveau 3-4.
• De inkomende studentmobiliteit is laag en tweetalig onderwijs is zeldzaam.
• Internationale curricula zijn vaak nog in ontwikkeling.

De ambities van instellingen zijn hoog: hoofdinzet is vrijwel altijd dat elke student minstens één buitenlandervaring kan hebben. Echter, de borging van internationalisering is nergens dwingend geregeld, waardoor internationalisering vaak nog vrijblijvend is: men wil stimuleren, niet dwingen.

Enkele belangrijke ervaren drempels zijn:

• gebrek aan Erasmus+-budget
• belemmerende wet- en regelgeving bij validering
• gebrek aan tijd bij docenten en geld bij studenten
• taalbarrières
• weerstand bij sommige ouders om hun kind te laten gaan.

Adviezen

Advies aan de minister is dan ook om meer Erasmus+-budget te regelen, beperkingen in regels aan te pakken en aandacht te blijven vragen voor internationalisering (management by speech).

Advies aan de mbo’s is internationalisering op te nemen in teamplannen van opleidingen, voldoende interne voorlichting en ondersteuning bieden, actief netwerk van contactpersonen opzetten bij alle opleidingen, studenten zo vroeg mogelijk voorlichten, korte en laagdrempelige groepsreizen organiseren, verankering van het thema in ontwerpprincipes van alle opleidingen en intern continu het belang van internationalisering benadrukken.