Evaluatie Nationaal Programma Onderwijs – funderend onderwijs
De evaluatie van het Nationaal Programma Onderwijs (NP Onderwijs) kijkt terug op vier jaar herstelbeleid als gevolg van de coronacrisis. Het programma (gestart in 2021 met een looptijd van in eerste instantie twee jaar en verlengd met twee jaar tot in totaal vier jaar) had als doel leer- en ontwikkelvertragingen te herstellen, het welbevinden van leerlingen te verbeteren en de tijdens de pandemie toegenomen kansenongelijkheid in het onderwijs te herstellen. In totaal werd 8,5 miljard euro beschikbaar gesteld: 5,8 miljard (incl. aanvullende subsidieregelingen) voor het funderend onderwijs en 2,7 miljard voor mbo en hoger onderwijs. Gemeenten ontvingen hiervan 305 miljoen euro voor maatregelen buiten het schoolniveau, zoals samenwerking met jeugdhulp en voorschoolse educatie.
De evaluatie van het NP Onderwijs richt zich op de vraag in hoeverre het programma heeft bijgedragen aan het herstel van leer- en ontwikkelvertragingen na de coronacrisis. Het onderzoek is gebaseerd op de beleidstheorie van het NP Onderwijs (met aandacht voor input, activiteiten, output, outcome en impact) en combineert gegevens over de voorbereiding, de uitvoering en de bereikte resultaten. De evaluatie is uitgevoerd onder vier doelgroepen: schoolleiders, onderwijspersoneel, schoolbesturen en gemeenten.
In totaal namen 4.007 schoolleiders, 2.840 personeelsleden, 556 besturen en 225 gemeenten deel aan het onderzoek. Daarnaast zijn verdiepende interviews gehouden met vijf scholen in Caribisch Nederland. De respons is representatief voor de populatie. De onderzoeksvragen bestrijken het gehele traject van voorbereiding tot resultaten: Hoe verliep de voorbereiding en interventiekeuze? Hoe verliep de implementatie van de interventies? Wat zijn de resultaten van het NP Onderwijs? Tot slot is aan de respondenten gevraagd hoe zij terugkijken op het NP Onderwijs en wat zij OCW willen meegeven.
Belangrijkste bevindingen
Over de hele linie is de voorbereiding van het NP Onderwijs positief verlopen. Scholen en partners waardeerden de duidelijke formats, de keuzevrijheid en de extra middelen. De samenwerking met MR en besturen verliep doorgaans goed. De gekozen interventies sloten in de meeste gevallen goed aan bij de gesignaleerde onderwijsbehoeften. Wel werden door scholen in de voorbereidingsfase tijdsdruk, werkdruk en personeelstekorten herhaaldelijk als belemmering genoemd.
In het algemeen beoordelen scholen, besturen en gemeenten de implementatie van interventies in het kader van het NP Onderwijs als succesvol. De meeste activiteiten zijn uitgevoerd zoals gepland, en de samenwerking binnen teams en met partners werd als sterk ervaren. Tegelijkertijd vormden personeelstekorten, werkdruk en tijdelijke financiering een rode draad in de belemmeringen voor continuïteit en borging.
Tot slot beoordelen scholen, besturen en gemeenten de resultaten van het NP Onderwijs als positief. De doelen (herstel van leervertragingen en versterking van sociaal-emotioneel welzijn) zijn grotendeels of volledig behaald op veel scholen. De zorgen over leerlingen zijn significant afgenomen, vooral over welbevinden, sociaal-emotionele ontwikkeling en leervertragingen. Tegelijkertijd blijven mentale gezondheid, kwetsbare thuissituaties en motivatie belangrijke aandachtspunten.
